Hồn xưa, nét cũ

09/10/2018 10:28

Đến các làng cổ Hà Nội, du khách không những có cơ hội chiêm ngưỡng không gian cổ kính, mà còn được hòa mình vào không khí trầm mặc; cùng thưởng thức các món ăn truyền thống của người dân nơi đây.

Làng Ước Lễ

Vị trí: Làng Ước Lễ cách trung tâm Thủ đô chừng 30km về phía tây nam, thuộc địa phận xã Tân Ước, huyện Thanh Oai, Hà Nội.

Đến Ước Lễ, điều đầu tiên hấp dẫn du khách là chiếc cầu cong cong rộng hơn 2m, dài khoảng 10m bắc qua con mương dẫn vào làng. Qua cầu, du khách sẽ được chào đón bởi chiếc cổng mang đậm dấu ấn Việt với lối vòm truyền thống, xây bằng những viên gạch đỏ vững chãi cùng những đầu đao cong vút. Trên gác cổng làng có treo bức đại tự: “Mỹ Tục Khả Phong” nghĩa là “Phong tục đẹp được ban tặng”.


Dọc theo các con đường mòn dẫn tới khắp các ngả trong làng, không khó để bắt gặp nhiều công trình kiến trúc cổ kính đậm màu thời gian. Những ngôi nhà, khu chợ với kiến trúc cổ xưa vẫn tồn tại như minh chứng với thời gian về lịch sử huy hoàng của vùng đất này. Làng Ước Lễ có hệ thống bốn giếng nằm rải rác quanh làng. Trong đó có giếng nước trong nằm ở cánh đồng gần chùa Sổ rất đặc biệt. Tương truyền đó là cái huyệt của làng, biểu trưng cho cối giã giò, nhờ vào nguồn nước trong ấy mà nghề giã giò mới thịnh vượng. Giếng ở Ước Lễ theo cấu trúc hình tròn, kích thước khá lớn, sâu độ 5 – 6m, thành giếng xây bằng gạch.


Nhắc đến làng Ước Lễ không thể bỏ qua nghề làm giò chả truyền thống. Giò chả Ước Lễ không giống với các nơi khác, công đoạn làm giò, chả cầu kỳ và công phu từ khâu chọn thịt lợn, pha thịt đến kỹ thuật gói giò, luộc giò, rán chả. Dân làng vẫn giữ cách làm truyền thống, đó là gói giò bằng lá chuối, để giò thơm ngon và giữ được hương vị riêng.

Làng Cự Đà

Vị trí: Làng Cự Đà nằm cách trung tâm thành phố Hà Nội chừng 20km, thuộc địa phận xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, Hà Nội.

Cấu trúc của ngôi làng được quy hoch theo hình xương cá. Từ đường làng lớn tỏa ra hàng chc con ngõ nhỏ và dẫn vào các xóm. Còn bến sông Nhuệ trước đây là nơi buôn bán tấp nập. Dân làng Cự Đà dựng hai cột, trên đó có con cóc đá đội đèn để thuyền bè biết lối cp bến. Trong làng, hầu hết nhng ngôi nhà đều theo phong cách phương Tây, hoặc có sự kết hợp giữa phong cách Đông Tây. Ngoài những ngôi nhà, làng cổ Cự Đà còn có nhiều đình, chùa, miếu đều là những di sản được xếp hạng di tích quốc gia.

Nếu may mắn tới thăm Cự Đà vào những ngày nắng đẹp, du khách sẽ có cảm giác lạc vào không gian ngập tràn sắc vàng. Nắng rót xiên kẽ lá lên đường làng, ngõ xóm, vàng trong sân chùa, vàng dọc lối đi... và cả màu vàng óng lấp lánh trên những sợi miến dong.


Nghề làm miến Cự Đà cũng giống như nhiều nghề truyền thống khác, đòi hỏi người làm phải thực sự cẩn trọng và tận tụy trong từng công đoạn. Miến Cự Đà được làm từ củ dong riềng, được xay nhuyễn thành bột. Tiếp tục ngâm với nước để lọc lấy phần tinh bột. Một phần bột được ngâm với nước sôi gọi là bột chín. Bột chín mang hòa với bột đã lọc, với tỷ lệ 1/10 tạo nên hỗn hợp. Tiếp đó, bột được tráng thành bánh và đem phơi nắng. Sau khi khô, bánh được đưa qua máy cán thành từng sợi miến nhỏ, dài và tiếp tục đem phơi cho thật khô.


Từ lâu, làng Cự Đà còn nổi danh nhờ món tương ngon. Nghề làm tương xuất hiện gắn lin với sự ra đời của tuổi làng. Để có những mẻ tương ngon cần rất nhiều giai đoạn công phu. Những mẻ cơm nếp được xới ra và hong khô trên mỗi chiếc nong to, đặt lên các giàn để chuẩn bị cho quá trình làm tương.  Bởi thế mới có câu: ch sông cách nước thì thương

Cách quê cách quán nhớ tương Cự Đà”.

Làng Đông Ngạc

Vị trí: Đông Ngạc là phường thuộc quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội

Nơi đây có vẻ đẹp cổ kính của các ngõ xóm lát gạch nghiêng. Nhiều du khách hết sức ngỡ ngàng khi đến đây vì chỉ cách trung tâm thủ đô chừng 10km mà làng vẫn giữ được những nét đẹp truyền thống của làng quê Việt.


Đã đến Đông Ngạc, du khách nên ghé thăm chùa Tự Khánh, gồm 59 gian, 53 pho tượng, 3 quả chuông được đúc vào thời Nguyễn và nhiều đồ thờ tự cổ khác…

Làng có nhiều người đỗ đạt nổi danh như Đỗ Thế Giai, Hoàng Minh Giám, Phan Phu Tiên, Phan Văn Trường, Nguyễn Văn Trung… Từ cổng làng, cổng ngõ đến cổng nhà đều thể hiện tinh thần hiếu học của người vùng Kẻ Vẽ xưa thông qua hình ảnh cây bút, cuốn thư. Các cụ xưa có câu “Đất Kẻ Giàn, quan Kẻ Vẽ” để nói về truyền thống đỗ đạt ở đây.


Đông Ngạc nổi tiếng với nghề làm giò chả và nem còn đến tận ngày nay. Người xưa có câu "Giò Chèm, nem Vẽ" để nói về hai thứ đặc sản ngon nổi tiếng vùng này. Chèm và Vẽ là hai làng thuộc Đông Ngạc cổ xưa, nay là phường Thụy Phương và phường Đông Ngạc.

Cách chế biến giò khá cầu kỳ. Giò được làm từ thịt nạc vai, nạc thăn của con lợn giã nhuyễn. Mặc dù, công nghệ xay thịt bằng máy giờ đã phổ biến nhưng người dân làng Chèm vẫn ưa chuộng cách chế biến thủ công truyền thống. Giã thịt bằng tay rất vất vả nhưng ai nấy đều ưa chuộng bởi họ làm nghề còn vì danh tiếng của làng. Hiện tại cả làng Chèm cũng còn gần 30 gia đình giữ nghề.

Bài: Tú Anh
Ảnh: Xuân Chính 

Bình luận