Lễ rửa làng của người Lô Lô

04/12/2019 16:43

Khi xong xuôi mùa v, đi núi thênh thang, ngưi Lô Lô li nghĩ ti vic tchc lra làng vào mt ngày đp tri vi nhng ưc vng tt lành cho cuc sng m no.

Ngưi Lô Lô là mt trong nhng dân tc thiu scó dân sít nht ti Vit Nam, cư trú chyếu tnh Hà Giang và Cao Bng. Tuy nhiên, không vì thế mà đng bào nơi đây thiếu vng bdày văn hóa so vi nhng tc ngưi đông cư dân. Ngưi Lô Lô thưng sng tp trung trong các bn làng cđnh nên có tính cng đng rt rõ nét. Ngoài nhng lúc làm lng vt v, hli quây qun bên nhau đcùng thc hin nhng nghi thc ctruyn hưng vngun ci và cùng nhau ưc vng đi sng m no. Bên cnh nhng ngày ltiêu biu như lnhy cây, lcu mưa, lththn đá, thì ngưi dân Lô Lô còn có lra làng rt đc đáo, thú v.


Dê là loài vật không thể thiếu trong lễ rửa làng của người Lô Lô

Lrửa làng còn có tên gi là lmng ngô mi, bt ngun tnhn thc ca ngưi dân rng không gian sinh sng ca hphi đưc “làm sch”, “ty ra” theo đnh kđkhông còn nhng bi bm, đen đi, tà ma quy phá. Theo thông l, cba năm mt, vào thi đim tháng 5 hoc tháng 6 âm lịch, ngưi Lô Lô ngi li cùng nhau chn ngày tchc lra làng, thng nht vic mi thy cúng và phân công mi ngưi sm sanh đl. Mt ngày trưc khi tchc lra làng, ngưi dân chun blvt gm thhương, chén nưc, giy trúc và con gà trống. Vào ti ngày hôm trưc, thy cúng sthp hương ri đt giy trúc và chén nưc xung góc nhà đkhn xin ttiên đng ý cho tchc lra làng. Khi thy cúng bc tgiy trúc lên chén nưc mà nưc trong chén không bthm hoc đra ngoài thì lxin ra làng đã linh nghim, báo hiu vic cúng lsthành công. Kết thúc lxin, ông thy đt tgiy trúc đhoàn tt thtc cúng.


Lễ rửa làng được người Lô Lô chuẩn bị kỹ càng

Đoàn ngưi thc hin lcúng vào ngày hôm sau gm có mt thy cúng chính, mt thy cúng phvà mt snam gii trong làng đi theo htr. Đoàn ngưi scùng nhau đi khp các nhà, sut các hang cùng ngõ hm trong làng bn, va đi va gõ chiêng trng rn ràng nhm đánh thc nhng điu đp đngquên và xua đi nhng ri ro ám nh. Theo tiếng chiêng trng vang đng, tà khí sshãi mà bay xa. Đlmang theo đoàn ngưi còn có hai con dê (đưc cho là có mùi đc trưng đxua đui tà ma), mt con gà trống trắng, rưu ngô, hạt ngô, cỏ, kiếm gỗ, kiếm sắt, ba cành lau, ba cành đào, ba cành mận, miếng vải đỏ, đôi sừng trâu và cây tre to. Cây tre dài trưc đó đã đưc đục miệng ở đoạn giữa và đổ đầy đt vào sau đó cắm hình nhân bằng giấy màu (đưc ct theo kiu đang giơ tay lên van xin, thhin cho sshãi ca các hn ma vi ngưi dân) ri cắm hương theo từng hàng dọc ở giữa cây tre giả làm con ngựa.


Hình nhân thế mạng bằng giấy màu được cho là có khả năng xua đuổi tà ma

Trên hành trình đi quanh làng bn, scó hai ngưi dt hai con dê. Nhng ngưi còn li, ngưi thì vác cây tre gihình nga; người quấy hạt ngô; ngưi xách gà trng trng cùng các cành đào, mận, lau, vải đỏ… theo sau thy cúng đi vào từng nhà dân. Thy cúng sct li xua đui tà ma, dm chân và rc ngô khp các góc nhà.  Ti nhà nào, gia chnơi đó phi chun bsn hình nhân cùng hai bó ci và hai bó cđngm bi dưng công xua đui tà ma cho thy cúng vi thái đcung kính, thành khn.


Thầy cúng hành lễ


Nghi lễ rửa làng của người Lô Lô là một trong những tín ngưỡng dân gian độc đáo

Xong phn l, mi ngưi thy nhnhõm hơn và tin tưng vào mt tương lai tươi sáng phía trưc, làng bn tnay sphong quang, sch svà mi vic sthun li, may mn. Các cô gái trong bn nhân dp này đưc din nhng bváy áo đp đưc thêu thùa cu k, trên đu đi nhng chiếc khăn điu đà làm dáng, túm tm bên nhau vui vnói cưi. Các chàng trai hào sng phn khi ln ging chúc tc nhau chén rưu nng thơm. Các công, cbà anh ánh nét cưi nhìn con cháu vui vy xum hp. Mọi người hoan hăn tic, uống rượu mng ri mới ai vnhà ny, bt đu ba năm yên n sinh sng và làm ăn. Sau lcúng, phi 9 ngày sau ngưi lmi đưc bưc vào làng vì ngưi Lô Lô cho rng nếu đngưi lđến, tà ma li stheo vào và như vy là lkhông thiêng na. Nếu chng may có ngưi lvào làng, ngưi đó phi sa son lvt đcúng li, bù vào lcúng đã bhlàm mt thiêng.

Với những nghi thức độc đáo như trên, lễ rửa làng của đồng bào Lô Lô được coi là tín ngưỡng dân gian và nét đẹp truyền thống góp phần làm giàu có thêm cho bản sắc của cộng đồng dân tộc thiểu số Việt Nam.

Bài: Phạm Thùy Dung 
Ảnh: Kim Dung 

Bình luận