Những tập tục cưới hỏi độc đáo của dân tộc Bố Y

03/05/2018 16:44

Người Bố Y với nghi thức cưới hỏi truyền thống đã trở thành bản sắc văn hóa độc đáo.

Trong hệ thống các lễ nghi, phong tục của các dân tộc Việt Nam, cưới hỏi luôn là một trong những nghi lễ quan trọng và thể hiện bản sắc văn hóa độc đáo của mỗi dân tộc. Dù việc cưới hỏi là của nội bộ hai gia đình, dòng họ nhưng luôn có sự chứng kiến, chung vui của cả cộng đồng. Ở các tỉnh miền núi phía Bắc, những dân tộc thiểu số như người Mông, Dao, Thái hay một dân tộc có số lượng người ít ỏi như người Bố Y ở Hà Giang, Lào Cai… vẫn còn giữ nhiều tập tục đẹp trong nghi lễ cưới hỏi.




Trước đây người Bố Y có quy định ngặt nghèo là các cuộc hôn nhân chỉ được diễn ra với những người cùng dân tộc mình. Tuy nhiên hiện nay, các đôi nam nữ đã được tự do đi theo tiếng gọi của trái tim để chọn lựa chồng, vợ dù bạn đời có thể là người dân tộc khác nhưng lễ cưới thì vẫn được tổ chức theo truyền thống dân tộc Bố Y. Người Bố Y thực hiện nghi lễ cưới hỏi theo ba bước là “dạm hỏi”, “đón dâu” và lễ cưới chính thức. Ở bước đầu “dạm hỏi” nhà trai sẽ nhờ hai bà mối là phụ nữ trung tuổi đảm đang, tháo vát và có cuộc sống gia đình hạnh phúc để đến hỏi ý kiến nhà gái. Khi nhà gái nhận lời, các bà mối sẽ mượn lá số của cô gái về xem tuổi. Nếu thấy hợp tuổi, hai ông mối của nhà trai đến đặt vấn đề tổ chức cưới hỏi và nhận thách cưới từ nhà gái. Sau vài ngày chuẩn bị, nhà trai sẽ tới trao cho nhà gái đồ thách cưới và dâng mâm lễ để cúng tổ tiên bên nhà gái, đồng thời định ngày tổ chức đón dâu và lễ cưới chính thức.






Trước khi chuẩn bị cho lễ đón dâu diễn ra vào ngày lành tháng tốt, ngày trước đó nhà trai sẽ đem đến nhà gái sính lễ thường có là gà, lợn, gạo, rượu… và một chiếc rương đựng các vật dụng cho cô dâu khi về nhà chồng, gồm có quần áo, khăn đội đầu, giày vải, trang sức bạc như như khuyên tai, vòng cổ, vòng tay… Nghi lễ đón dâu sẽ xuất phát từ nhà trai với một điều đặc biệt là chú rể không có mặt trong đoàn rước dâu. Cũng là một nét độc đáo khác với phong tục cưới hỏi của các dân tộc khác, đoàn rước dâu của dân tộc Bố Y không có sự xuất hiện của các bậc ông bà, cha mẹ chú rể hay người cao tuổi mà chủ yếu là những người trẻ, họ là anh chị, em hay bạn bè thân thiết của chú rể. Đoàn rước dâu cũng chỉ có quy mô nhỏ, thường là 8 đến 10 người và bắt buộc phải có hai đôi trai gái son trẻ và hai cặp vợ chồng. Đoàn nhà trai khi sang nhà gái đón dâu phải mang theo đôi gương đồng với một chiếc to và một chiếc nhỏ. Người Bố Y tin rằng vật dụng này sẽ xua đuổi tà ma để mọi việc diễn ra thuận buồm xuôi gió. Chiếc gương đồng to sẽ được cài vào cánh cửa nhà gái còn chiếc nhỏ sẽ được cô dâu mang theo người.






Một nghi lễ đặc sắc trong đám rước dâu nữa là cô dâu sẽ được nhà trai mời cưỡi trên một con ngựa đẹp mã để về nhà chồng. Đoàn rước dâu về đến nhà trai cũng là lúc các nghi thức quan trọng được cô dâu chú rể kính cẩn thực hiện như lễ cúng ngoài trời, lễ bái thiên địa, lễ cúng gia tiên… Ngay sau những nghi thức đó là màn chúc tụng bà con thân thích và bạn bè, láng giềng với hai họ nhà trai, nhà gái. Trong lễ tiết này, đôi vợ chồng trẻ sẽ nhận được những món quà trao tặng là chút tiền làm vốn của những người tới chung vui.




Nổi bật nhất là những cô gái Bố Y, họ khoác lên mình bộ xiêm áo may tay điệu đà, mái tóc được vấn gọn gàng và trùm khăn thổ cẩm sặc sỡ, đeo thêm các phụ kiện bằng bạc như vòng cổ, khuyên tai… Đây thực sự là một bữa tiệc rực rỡ sắc màu trong không khí tươi vui, hạnh phúc của cả cộng đồng.
Bài: Lê Anh
Ảnh: Bá Ngọc

Bình luận