Sắc màu dân tộc

27/03/2019 16:42

Trong trưng bày giới thiệu về các nét đặc sắc của các tộc người miền núi phía Bắc tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, không thể không nhắc đến trang phục của các tộc người Lô Lô, Dao Đỏ và Pà Thẻn.


Phụ nữ Pà Thẻn

Người Lô Lô khá nổi bật với bộ trang phục có gam màu rực rỡ, nổi bật. Một bộ trang phục đầy đủ của người Lô Lô gồm có áo, quần hoặc váy, khăn. Áo là loại áo ngắn, cổ tròn may kiểu xẻ ngực, tay dài, gấu áo vừa chạm cạp quần tạo cảm giác khỏe khoắn và tôn lên những đường nét cơ thể. Thân trước và thân sau trang trí các mảng màu hình tam giác, ghép lại với nhau thành các khối hình vuông. Hai vạt trước có hai đường trang trí lớn dọc theo nẹp áo và đường ngang sát gấu áo. Vạt lưng cũng có hai đường trang trí như vậy chạy dọc sống lưng và nằm ngang sát gấu áo. Kỹ thuật để làm nên bộ trang phục cũng khá đặc thù, họ không chỉ thêu thùa trang trí mà còn ghép vải để tạo nên các mảng hoa văn với các màu sắc độc đáo. Các cô gái tự làm trang phục để diện trong những dịp hội hè, lễ tết, cưới xin… Tới bản người Lô Lô, nhất là vào những dịp lễ hội, Tết, du khách sẽ ấn tượng trước thiếu nữ Lô Lô xinh đẹp trong những bộ váy áo sặc sỡ.
Với sự tinh tế trong cách ăn mặc, phụ nữ người Dao Đỏ tạo ra những nét riêng trong cách bài trí trang phục, không thể lẫn với bất cứ dân tộc nào. Trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Đỏ bao gồm áo, quần, khăn vấn đầu, thắt lưng và các đồ trang sức khác đi kèm. Mỗi trang phục có 5 màu cơ bản: Đỏ, xanh, trắng, vàng, đen, trong đó chủ yếu là màu đỏ. Theo quan niệm của người Dao Đỏ, màu đỏ mang lại hạnh phúc, may mắn, đầy đủ và tạo ra năng lượng tích cực cho con người. 

Bộ trang phục người Pà Thẻn cũng giàu sắc màu không kém bộ trang phục của người Lô Lô và Dao Đỏ, cũng chính vì lý do đó mà các dân tộc xung quanh còn gọi họ là Mèo Đỏ. Phụ nữ Pà Thẻn dùng nhiều loại khăn: khăn trong, khăn ngoài. Tuy khăn không được trang trí nhưng điểm đặc bit là cách quấn khăn lên đầu theo nhiều vòng, tạo thành mũ che đu. Chiếc áo dài đã trở thành biểu tượng của phụ nữ Pà Thẻn. Người Pà Thẻn dùng áo cho cả 4 mùa và trong mọi hoàn cảnh: Ngày thường cũng như hội hè, họ không có bộ trang phục dành riêng cho các nghi lễ.

Phụ nữ Lô Lô, Dao Đ cũng như người Pà Thẻn thường tự tay làm trang phục với các công đoạn rất t m, đòi hỏi sự kiên trì và khéo léo. Trước khi về nhà chồng, các cô gái thường được “đặc cách” ở nhà tập trung cho việc thêu thùa, khâu vá, hoàn thành bộ trang phục của riêng mình. Để làm ra một bộ trang phục đẹp cũng là một trong những thước đo để đánh giá chuẩn mực của các cô gái khi đến tuổi lấy chồng. Cùng thời gian, bộ trang phục sẽ theo họ đi suốt cuộc đời. Và khi qua đời, bộ trang phục sẽ được chôn theo để người mất được tổ tiên đón nhận.


Phụ nữ Dao

Như vậy, nhìn tổng thể các bộ trang phục đang được trưng bày tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam chúng ta thấy ngoài chức năng sử dụng còn mang giá trị thẩm mỹ, giá trị tộc người và phù hợp với điều kiện tự nhiên cũng như môi trường sống của họ. Đó là những di sản văn hóa cần được bảo tồn và phát huy để giúp cho họ gìn giữ được các bản sắc của mình trong cộng đồng các tộc người Việt Nam

Bài: TS. Võ Thị Mai Phương

Ảnh: Bảo tàng dân tộc học Việt Nam, TS.Võ Mai Phương, Lê Việt Khánh



Bình luận