Lễ hội Ycha Aza

06/12/2018 10:49

Cuối năm, khi đồng bào dân tộc vùng cao A Lưới kết thúc công việc nương rẫy cũng là lúc tiết trời se lạnh, trên các đỉnh núi, sương trắng bồng bềnh. Lúc này, người Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Pa Hi háo hức chuẩn bị gạo nếp, thức ăn, trang phục để đón mùa lễ hội Ycha Aza (lễ ăn cơm mới).



A Lưới là nơi có nhiều dân tộc như, Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Pa Hi… sinh sống nên lễ hội Aza ở mỗi dân tộc có những nét khác biệt. Nếu như người Tà Ôi, Cơ Tu chỉ tổ chức trong phạm vi họ hàng, gia đình thì dân tộc Pa Cô lại tổ chức với quy mô cấp làng và có hai loại Aza: Aza koonh hay còn gọi là Aza pựt (quy mô lớn) và Aza kâr loh ku mo (quy mô nhỏ). Sự khác biệt đó thể hiện tính phong phú, đa bản sắc văn hóa vùng dân tộc thiểu số.


Trong các loại Aza, Aza koonh gồm nhiều nghi lễ như, nghi lễ A xa a rah (lễ tẩy rửa), nghi lễ Cha chootq (lễ chuẩn bị). Sau khi thực hiện các nghi lễ trên, già làng tiến hành cúng aza (phần lễ chính thức) gồm các bước: Nghi lễ Ka coong tro (lễ mời mẹ lúa), lễ cúng Aza (các vị giống cây trồng), lễ cúng Giàng Xứ (giàng sông, suối, gió, mây, núi, lửa…), lễ cúng Giàng Ku muuiq (người đã khuất), lễ cúng Giàng Pa nuôn (vị thần che chở cho đi buôn bán), lễ cúng Giàng A zel, lễ cúng Giàng Cợt (vị thần ban tặng con người), lễ Cha ddoooi âr beh (lễ ăn cơm mới), lễ giao mâm cỗ.

Lễ hội diễn ra trong một ngày một đêm: sáng là phần lễ; chiều là phần hội. Trải qua các nghi lễ, buổi tối bên ánh lửa bập bùng, tất cả người dân trong làng cùng nhau hát hò, nhảy múa, chúc tụng nhau bằng điệu múa Aza, Poon, Eo và cùng đối đáp bằng dân ca cùng nhịp trống, tiếng chiêng với giai điệu Par Lư ấm ấp tình người. Mọi người sẽ cùng nhau vui chơi, ăn uống, chúc tụng nhau suốt đêm cho tới khi lễ hội kết thúc.


Một nghi lễ quan trọng không thể bỏ qua của lễ hội Ycha Aza là nghi lễ tiễn khách. Mâm cỗ sẽ gồm: một con gà luộc, một tấm thổ cẩm… Ý nghĩa của nghi lễ này là mong muốn cho con cháu trở về nhà an toàn, sang năm đi thăm viếng nhau sẽ gặp nhiều thuận lợi…

Đây là lễ hội truyền thống của dân tộc Pa Cô nói riêng và các dân tộc Tà Ôi, Cơ Tu, Pa Hi nói chung. Không chỉ là lễ hội, Ycha Aza còn là ngày tết tươi vui, nhộn nhịp, thể hiện lòng thành kính của nhân dân với các vị thần linh; lòng biết ơn đến mẹ của các giống cây trồng; đặc biệt là mẹ lúa đã nuôi dưỡng lớp lớp con cháu từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Bài: Nguyệt Anh

Ảnh: Phạm Ngọc Thành


Bình luận