Hà Nội dấu yêu

03/10/2017 15:59

Đó là tên cuốn sách về Hà Nội của nhà nhiếp ảnh Nguyễn Hữu Bảo vừa nhận được giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội. Người yêu Hà Nội, yêu nhiếp ảnh lại một lần nữa được xem những câu chuyện bằng ảnh của ông với nhiều cung bậc cảm xúc trong gần 40 năm cầm máy.

Là con út của nhà đại tư sản Nguyễn Hữu Nhâm, chủ hiệu vải Tam Kỳ nổi tiếng trên phố Hàng Đào những năm 1940, từng xếp 300 lạng vàng vào hộp bánh biscuit để ủng hộ ngân sách quốc gia trong “Tuần lễ vàng” tháng 9/1945, thế nhưng, Nguyễn Hữu Bảo và ba người anh trai không ai theo nghiệp kinh doanh của ông cụ. Ám ảnh với nghệ thuật, nên sau khi học cơ khí ở Tiệp Khắc về nước, ông lại chọn cho mình con đường đến với nhiếp ảnh.


Những năm tháng ấu thơ của ông là những ngày sống trong căn nhà và là cửa hàng bán vải của gia đình ở 48 Hàng Đào, trong hòa bình ngắn ngủi giữa hai cuộc kháng chiến, để lại trong ông nhiều kỷ niệm và cả những trải nghiệm sâu sắc về thời cuộc. Người Hà Nội xưa thích bát phố, phố Hàng Đào – nơi ông sống, bước chân ra cửa là 36 phố phường, lên phía Tây là vườn đào Nhật Tân, sang phía Đông là qua cầu Long Biên bắc ngang sông Hồng, nên dường như cái cốt cách Kẻ Chợ đã thấm vào cách sống và cả những ký ức của ông. Trên hành trình bát phố ấy, ông  bắt gặp những thân phận người, những ký ức của Hà Nội. Chia sẻ những câu chuyện trong “Hà Nội dấu yêu” với gần 200 bức ảnh đen trắng về Hà Nội là 10 câu chuyện vui đấy mà lại buồn đấy, đẹp quá mà cũng khắc khoải quá: Câu chuyện hồ Gươm, Hà Nội có cầu Long Biên, Ai lên xứ hoa đào… Nhật Tân, Hà… “lội”, Ma nơ canh, Giá trị tinh thần, Nhà cổ - Bỏ thì thương, vương thì tội, Người thành phố, Giấc mơ trưa, và Muôn màu cuộc sống.


Cách “kể chuyện” của Hữu Bảo không duy mỹ, mà theo cách nói của ông, không phải là những thứ “lung linh, đèm đẹp”. Ông chụp ảnh để hiểu chính mình, để soi rõ lòng mình nhất, chỉ thông qua hình tượng có thật để phản ánh cuộc sống. Ông không lên ý tưởng, không đặt ra những tình huống, kịch bản để thực hiện, mà chính Hà Nội – một “cái làng” va đập cả hai nền văn hóa Đông – Tây đã là một hiện thực sinh động, gặp một người Hà Nội của Hà Nội mới kịp bắt được những hình ảnh khiến người xem phải ngẫm ngợi đến vậy. “Ma nơ canh” là một chương trong “Hà Nội dấu yêu” khiến ông khá ám ảnh. Ông bắt gặp, liên tưởng những thân phận và cuộc đời của con người thật khi thấy ma nơ canh bị hỏng hóc, vứt bỏ, hay được sử dụng vào những mục đích khác của đời sống.


Phải là một người hiểu hồ Gươm lắm mới biết đến từng gốc cây, từng chiếc ghế đá nơi đây. Những bức ảnh ông chụp quanh hồ Gươm năm 1978 như “Bến xe điện Bờ Hồ” hay “Cầu Thê Húc” không chỉ còn là những bức ảnh khiến người xem cùng thời nhớ về một giai đoạn quá vãng, mà nó còn mang giá trị lịch sử vì có những thứ giờ đã không còn. Góc nhìn của ông đôi khi khiến người xem bật cười trong “Hà Nội có cầu Long Biên” khi phản ánh sự tương phản “Tất cả vì nghệ thuật”, trong “Về tắt”, hay giữa cái cũ và mới, nhưng cũng chạnh lòng với cuộc sống còn thiếu thốn của người dân tứ mùa lênh đênh trên con nước sông Hồng “Một dân chài”…


Những “câu chuyện” ông “kể”, không chỉ về những dấu tích của một Hà Nội xưa cũ, đẹp, buồn chất chứa kỷ niệm, mà còn là sự ám ảnh về những thân phận người của ngày hôm qua – hôm nay, khơi gợi những cảm xúc tận cùng của người xem. Có thể ông bất ngờ về giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 10 năm 2017 được trao cho ông, nhưng điều này lại không khiến người yêu nghệ thuật nhiếp ảnh ngạc nhiên, bởi tình yêu ông dành cho Hà Nội tự nhiên như vốn là thế.


“Hà Nội dấu yêu” – cái tên của cuốn sách gợi thương, gợi nhớ, và mang cả những ẩn ức tiếc nuối không gì lấy lại được. Và như Nhà sử học Dương Trung Quốc đã viết: “Một cuốn sách ảnh không thể xem nhanh”.


 Nghệ sỹ Nhiếp ảnh Nguyễn Hữu Bảo sinh năm 1952 
Các triển lãm cá nhân:
Australia – Vừa chạy vừa chụp (Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh – năm 1999)
Các làng nghề truyền thống (Festival Huế - năm 2005)
Thành Đô yêu dấu (Hà Nội – năm 2010)
Ký ức làng (Hà Nội – tháng 10/2015)
Ký ức phố (Hà Nội – tháng 11/2015)
Anh Đào

Bình luận