Những dòng nham thạch

03/05/2018 16:48

Những bức tranh ghép vải của hai nữ họa sĩ, một Việt, một Pháp, được ví như nhng dòng nham thạch của đam mê.

Đó là những dòng nham thạch của đam mê, về những góc riêng tư của hai người phụ nữ, một Pháp, một Việt. Có thể là duyên trời nhưng cũng là một chọn lựa, khi hai chị cùng tìm đến kim, chỉ, những miếng vải và miệt mài đi trên con đường ấy, gặp nhau và cùng triển lãm trong một không gian Việt.




Những bức tranh của họa sĩ Thanh Thục được ghép từ những mảnh vải màu sắc và họa tiết khác nhau, tranh của chị là đồng quê, núi non, thành phố… rất Việt. Người ta thấy trong tranh những màu sắc tươi vui của miền nhiệt đới, sự ấm áp và tưng bừng của cỏ cây hoa lá. Ta không gặp trong tranh cái lo toan thường nhật, cái tất bật, chật chội của đô thị mà là những ngày tháng bình yên, lạc quan. Tranh của chị như sự hoài niệm về một Hà Nội của quá khứ hoặc giấc mơ bình yên, nên thơ chứ không phải thế giới hiện thực về đô thị hóa và bê tông hóa của xã hội hiện đại.
 



Catherine Juillerat là một phụ nữ Pháp, chị đi nhiều, và cảm hứng sáng tạo được khởi nguồn từ những vùng đất xa xôi, khác biệt với văn hóa châu Âu nơi chị sinh ra: cảm hứng trải khắp từ vùng Trung Á cho đến Nhật Bản, Việt Nam, Campuchia và những nước Hồi giáo Trung Đông. Dường như chị tìm nét tương đồng trong sự khác biệt của những người phụ nữ ở các xứ sở xa xôi. Các tác phẩm của Catherine ít mô tả thiên nhiên mà mang tính xã hội, đôi khi mang tính thời sự như: thảm họa môi trường, chiến tranh, những bất cập về văn hóa, khát vọng sâu thẳm của những người phụ nữ trong một xã hội hà khắc, hay chính những giằng xé nội tâm của tác giả.




“Nham thạch” là loạt tác phẩm nói về mối quan hệ giữa đàn ông và đàn bà, những đường chỉ may như những mạch máu, hay là sự kết nối mong manh. Những đường chỉ may tựa như những vết khâu kết nối những buồn vui của mỗi cuộc đời. Một điểm chung của hai nghệ sĩ là họ xây dựng tác phẩm từ những miếng vải sẵn có, nếu không có họa tiết thì bản thân mỗi miếng vải đã có cấu trúc tự nhiên của chính chất liệu đó, Catherine sẽ khâu hoặc may thêm họa tiết nếu cần, còn Thanh Thục tương tác, tạo tranh từ chính màu sắc và họa tiết của miếng vải. Catherine thì nói rằng “Tôi tận dụng những miếng vải thừa của các nhà may” trong khi Thanh Thục thì ví mình như một “bà đồng nát”, khi chị nói về công việc mỗi ngày trong xưởng của mình, ngồi giữa bộn bề những miếng vải thiên hình vạn trạng.


Cả hai nghệ sĩ đều gắn bó phần lớn cuộc đời họ với kỹ thuật và những con số: Thanh Thục thì làm việc ở Viện Khoa học Công nghệ cho đến khi về hưu; còn Catherine thì làm kỹ sư công nghệ trong một thời gian dài. Phải chăng tư duy logic của các tầng vải, các lớp màu trong tác phẩm của Catherine được rèn luyện trong môi trường kỹ thuật đó, và tính kỷ luật chính xác của môi trường kỹ thuật lại hun đúc, và dự trữ những dòng nham thạch về tình yêu cuộc sống, về khát khao được đắm mình trong màu sắc và những hoài niệm, những dòng suy tư khó chia sẻ để rồi, những dòng nham thạch ấy tuôn trào qua những màu sắc, những đường chỉ, những nét thêu như một sự cân bằng, thiền định.




Một phương Đông, một phương Tây, nhưng họ đã gặp nhau ở một khoảng không gian chung là sáng tạo để cùng tương tác, cùng thiền định với những chất liệu được cho là “rất phụ nữ”. Hai tinh thần, hai thế giới khác nhau vừa tương đồng vừa khác biệt. 




Nếu như nghệ thuật với các họa sĩ nam là sự nghiệp, là sự tìm tòi và chinh phục thì với phần lớn những người phụ nữ, nghệ thuật là sự trải lòng, là lao động vắt kiệt sức mình trong những cuộc trò chuyện, những cuộc phiêu lưu độc hành, chứ không đơn thuần là sự tương tác giữa chất liệu và người nghệ sĩ.

Nguyễn Vi Thủy

Bình luận