Thú vui lâu đời và tinh tế

06/12/2018 10:58

Một bữa ăn bình thường có thể đi kèm ly rượu vang hoặc cốc bia lạnh. Nhưng một khi đã mở sâm-panh (champagne), ắt hẳn là đang có dịp nào đó đặc biệt để ăn mừng. Tôi vẫn thường thắc mắc: có điều gì đặc biệt trong những ly champagne kích thích não bộ con người theo một cách khác?



Champagne có gì đặc biệt?

Thực ra người ta hay dùng từ Champagne để chỉ chung tất cả các loại rượu vang sủi bọt (sparkling wine). Cách đánh đồng này không công bằng với cả champagne lẫn các loại vang sparking khác.

Champagne “xịn” phải đến từ vùng Champagne của nước Pháp, cách Paris khoảng 100km về phía Đông. Luật của EU cũng quy định rõ: để được dùng cái tên Champagne trên chai rượu, các nhà sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt nhiều tiêu chuẩn, từ loại nho được dùng, số nho trên một cây nho (càng ít thì rượu càng đậm đà), thời gian ủ trong thùng gỗ và trong chai …

Những loại rượu sparkling khác có thể được sản xuất theo phương pháp Charmat: rượu vang được lên men lần thứ hai trong một bể inox lớn rồi mới bơm vào chai. Quá trình lên men này tạo ra khí CO2 tự nhiên, giúp rượu sủi bọt khi uống, và tạo ra thêm những hương vị đặc trưng mà rượu vang thường chỉ lên men một lần không có. Những loại rượu sparkling rẻ tiền nhất thậm chí còn không được lên men lần hai. Đơn giản, nhà sản xuất bơm khí CO2 vào chai rượu, y như khi sản xuất Coca Cola vậy.

Champagne xịn phải được sản xuất theo méthode champenoise – phương pháp tạo sủi bọt truyền thống có từ hàng trăm năm nay. Chỉ cần nghe qua về méthode champenoise, bạn cũng có thể hiểu được phần nào tại sao champagne lại quý giá như thế.

Sau khi nho đã lên men thành rượu, người làm champagne bỏ rượu vào chai cùng với một lượng đường và men nhất định, bí truyền với từng nhà làm rượu. Quá trình lên men lần hai diễn ra ngay trong chai, ít nhất trong 1 năm rưỡi. Trong thời gian đó, con men ăn đường và tạo ra khí CO2, đồng thời làm biến đổi thành phn hóa học của rượu champagne, tạo ra những hương vị rất đặc trưng.


Các loại rượu Sparkling khác

Dĩ nhiên, vang sủi không chỉ có Champagne. Tại Pháp, các loại rượu vang sủi không sản xuất ở Champagne được gọi chung là crémant. Vùng đồi núi Alsace ở giáp ranh với Đức sản xuất rượu crémant d’Alsace đang ngày càng được ưa chuộng. Vùng Bordeaux cũng có loại crémant danh tiếng lâu đời riêng.

Và người Pháp cũng không nắm độc quyền trong thế giới vang sủi. Người Đức có rượu Sekt, người Tây Ban Nha có Cava, người Bồ Đào Nha có Vinho Verde – một loại rượu “tươi” chỉ hơi sủi bọt một chút, và phải uống ngay chứ không để lâu được.

Người Ý gọi chung các loại vang sủi là Spumante. Và cũng họ có những quy định nghiêm ngặt với một số loại Spumante đặc biệt; ví dụ như Spumante d’Asti làm từ loại nho Moscato ngọt và êm dịu của vùng Piedmont; hay Prosecco, chủ yếu làm từ loại nho Glera, nổi tiếng dễ uống và đang đánh bại các loại Champagne bình dân ở nhiều thị trường trên thế giới.

Bên ngoài khối EU, cái tên Champagne không còn được luật pháp bảo vệ nghiêm ngặt đến thế. Do đó, bạn có thể tìm thấy “California Champagne” sản xuất tại Hoa Kỳ, hoặc shampanskoe ở các nước Liên Xô cũ. Tuy nhiên, các nhà sản xuất có tiếng của thế giới đang ngày càng chọn tôn trọng truyền thống, và tránh sử dụng cái tên Champagne sai nơi sai chỗ.


Cách lựa chọn và thưởng thức rượu Sparkling

Champagne thường được phân chia theo độ ngọt: Extra Brut là ít ngọt nhất, sau đó lần lượt đến Brut, Extra Dry, Sec, Demi-Sec, và ngọt nhất là Doux. Khẩu vị của chúng ta thay đổi theo thời gian, nhưng hiện nay loại Champagne Brut là phổ biến nhất.

Hầu hết Champagne đều không có năm tuổi (Non Vintage – N.V.) mà được pha lẫn từ rượu nho của nhiều năm khác nhau để đảm bảo chất lượng và hương vị đồng đều nhất. Nhưng nếu vụ mùa của một năm nào đó đặc biệt xuất sắc, nhà sản xuất có thể tạo ra một lô champagne đặc biệt chỉ từ nho của năm đó, và ghi năm vintage này lên chai rượu một cách tự hào.

Mỗi nhà sản xuất Champagne cũng thường có một cuvée de prestige (loại ngon nhất). Thậm chí, các cuvée de prestige có khi còn nổi tiếng hơn cả nhà sản xuất ra nó: không phải ai cũng biết Cristal là của Louis Roederer, hay Dom Pérignon là một sản phẩm của Moët & Chandon.

Ngoài những cái tên quen thuộc, khi chọn rượu Sparkling, bạn nên để ý chọn những loại được sản xuất bằng méthode champenoise (méthode traditionelle) hoặc méthode Charmat; và cũng giống như chọn rượu vang nói chung, việc chai rượu có gắn nhãn AOC (Pháp), DOCG, DOC (nhiều nước châu Âu khác), hoặc AVA (Mỹ) thường chứng tỏ chất lượng cao hơn.

Theo truyền thống của người Pháp, rượu sparkling phải được mở thật khẽ, và chiếc nút được tóm gọm trong tay. Bạn cũng nên để rượu thật lạnh ở 4-7 độ C trước khi mở, rồi  rót rượu vào một ly flute cao, miệng hẹp để giữ bọt được lâu. Cuối cùng, đừng quên: bạn đang trải nghiệm một trong những thú vui lâu đời và tinh tế bậc nhất của loài người, nên hãy thưởng thức nhé!







Bình luận