Thưởng thức hương vị thanh tao

29/12/2017 11:05

Không cầu kỳ với những nghi lễ phức tạp như trà đạo Nhật Bản, không công phu bày vẽ như trà Tàu, người Việt thưởng trà theo một lối rất riêng, mộc mạc, giản dị nhưng trong đó vẫn toát lên được vẻ tinh tế.

Điểm dễ phân biệt trà Việt thuần túy với vô số các loại trà khác, ấy là vị đắng từ đầu lưỡi ngay từ ngụm trà đầu tiên, nhưng đằng sau cái đắng ấy là vị ngọt thanh cứ nhấn nhá, ẩn hiện mãi trong vị giác của người thưởng trà. Phải có thời gian mới cảm ra hậu ngọt của trà Việt, phải có thời gian mới hiểu rằng, trà Việt chỉ ngon khi bắt đầu bằng vị đắng. Trà ngon, ắt phải có hậu ngọt. Từ xưa tới nay, thưởng thức trà Việt là một văn hóa vô cùng phong phú, khá phổ cập cho mọi tầng lớp. Hình ảnh quen thuộc của người thưởng trà xưa là các nhân sĩ ngồi bình thơ, đọc văn bên bộ chén Mai – Hạc một tống ba quân có đề hai câu thơ: “Nghêu ngao vui thú yên hà – Mai là bạn cũ hạc là người quen”. Trà pha trong bộ chén quý, ắt phải là trà quý, với những kiểu cách chế biến cầu kỳ từ chuyện ướp trà với hoa sen, hứng sương mai trên lá sen để nấu nước pha trà… và còn nhiều nhiều những phương thức thưởng trà khác.


Chè Việt trước đây chỉ có hai dòng chè chính là chè xanh và chè đen, nhưng trong mười năm trở lại đây, chè Việt đã có tiến bộ trong việc chế biến từ những búp chè shan tuyết nghìn năm đến những giống chè được nhập và trở thành giống thuần chủng. Hiện nay chè Việt được phân thành các dòng Trắng, Vàng, Xanh… Lạ và hiếm phải kể tới chè trắng Hà Giang, từ một búp non của cây chè shan tuyết cổ thụ ngàn năm được hấp nhẹ hoặc phơi khô tự nhiên, đây là loại trà đẳng cấp nhất, đắt nhất đã bắt đầu được tiêu thụ, được gửi đi tham gia các cuộc thi và đạt giải cao nhất tại cuộc thi Golden tea leaf 2017 tại Úc. Kế tiếp là chè vàng, cũng được sản xuất từ chè shan tuyết nhưng nguyên liệu bao gồm một búp có ba đến bốn lá được héo nhẹ, vò, sao nhẹ và phơi khô tự nhiên để quá trình lên men được khởi động. Loại chè này chưa được tiêu thụ trên thị trường nội địa nhưng được xuất khẩu để làm các sản phẩm phổ nhĩ nổi tiếng trên thị trường Trung Quốc.
Với chè xanh, quá trình sản xuất trở nên công phu hơn với mỗi loại sản phẩm. Điển hình là chè xanh móc câu, từ khâu chọn nguyên liệu, đến héo, vò, xả, vò tiếp nếu cần, rồi sao sấy đều cần các kỹ thuật viên giỏi, có kinh nghiệm thực hiện. Hoặc loại Thanh trà được sản xuất từ nguyên liệu Kim tuyên chỉ nên làm vào mùa đông, khi các búp chè được ươm bởi thời tiết lạnh nên cho ra hương và vị vô cùng độc đáo.


Rồi còn những dòng oolong, chè đen, chè ép bánh, tất cả đều chứa đựng sự độc đáo riêng của hương và vị, mỗi loại đều khiến người thưởng chè tiến nhập vào thế giới kỳ diệu của cảm xúc. Không phải vô cớ mà người sành chè Việt tự hào khi so sánh chè với các dòng sản phẩm cầu kỳ khác, bởi mỗi loại đòi hỏi quy trình chế biến khác nhau. Với chè trắng, xanh hay vàng chè ngon ở nguyên liệu, còn với chè ép bánh, đòi hỏi nghiêm ngặt khâu lên men tự nhiên. Đây là 1 loai chè đặc biệt mà người sản xuất ở VN quen gọi là “ phổ nhĩ sống” có thể so sánh với ruou vang về quá trình lên men và để càng lâu càng có giá trị. Tất nhiên cũng cần có các bí quyết nhất định của việc giữ trà.


Bàn về nguồn gốc và phân loại các loại chè đã phong phú, thưởng chè càng đòi hỏi tính nhẫn nại và tinh tế. Hầu hết các loại đều pha bằng nước nóng 80 độ, đợi chè nở từ 2-3 phút rồi rót ra chén, người thưởng chè sẽ dùng mọi giác quan để cảm thụ vẻ đẹp, sự hoàn mỹ của hương, vị và sắc của món đồ uống thanh tao. Ngắm màu nước có độ vàng chanh dịu hay vàng pha đỏ, xanh hay ngả màu sẫm, ngửi làn hương quyến rũ như chứa trọn vẹn linh khí đất trời, sau đó mới nếm thử để thấy được hết vị đắng ban đầu và vị ngọt hậu của chè… Từ thưởng chè mà mở rộng ra thành thưởng thức vẻ đẹp của gốm sứ, từ cảm chè mà thành sự đồng cảm và thấu hiểu giữa những người cùng tính tình sở thích. Chè Việt là như thế, càng tiếp cận lâu càng thấy cái duyên ngầm ẩn chứa sau làn hơi thơm lan tỏa giữa không gian.

Bình luận