Patagonia – mảnh đất nằm ngoài thời gian

18/07/2019 16:09

Dù biết khoa học đã chứng minh: bộ não con người không xử lý được những con số quá lớn, nhưng  tôi vẫn quá choáng ngợp khi đi dọc 1 phần rất vô cùng nhỏ bé của vùng Patagonia – nằm ở phía Nam của Argentina và Chile – có diện tích khoảng 1 triệu km vuông, gấp 3 lần diện tích của Việt Nam với những cảnh đẹp dường như không có thật nhưng đã tồn tại cả hàng triệu năm xưa như trái đất.


Người châu Âu đặt chân tới Patagonia vào khong những năm 1500, ngay sau khi họ tìm ra châu Mỹ. Nhưng ở chốn hoang vu này không có đất đai màu mỡ để trồng trọt hay những vương quốc giàu có để cướp bóc. Patagonia được để yên hơn 300 năm, chủ yếu chỉ có những người thổ dân da đỏ sống du mục, săn bắt loài lạc đà không bướu guanaco và loài đà điểu Nam Mỹ rhea làm thức ăn. Tới tận đầu thế kỷ 19, người châu Âu mới quay lại đây, theo đuổi 2 mục tiêu lâu đời nhất của loài người: tự do và lợi nhuận.

Chính phủ Argentina lúc đó hứa hẹn trao những mảnh đất lớn cho bất kỳ ai chịu tới vùng hiểm trở này để khai hoang, trước khi người Chile láng giềng có thể tới tranh phần. Những người chăn cừu từ khắp mọi nơi – có khi xa xôi tận Scotland, Wales, hay Thuỵ Sĩ – nắm lấy cơ hội này để mưu sinh và chạy trốn sự phân biệt tôn giáo ở quê nhà. Họ đã tìm được cách nuôi cừu trên đất đai khô cằn của Patagonia và xuất khẩu len thành công ra thế giới. Ngày nay, bạn vẫn có thể thưởng thức món fondue và chocolate quốc hồn quốc tuý của Thuỵ Sĩ, hay thưởng trà chiều trong một phòng trà đúng kiểu xứ Wales, ngay giữa núi rừng Argentina. Và đâu đó vẫn còn những chàng gaucho rong ruổi lùa cừu và bò trên những trin đồi Patagonia, sống phần nửa thời gian trên lưng ngựa, và phần nửa thời gian còn lại trong những căn lều gỗ cách xa thế giới văn minh cả vài ngày đường, thậm chí không có cả Internet hay sóng điện thoại. Đổi lại cho sự cô đơn ấy là những hồ nước màu xanh như ngọc không giống nơi nào khác trên trái đất, những cánh rừng đầy hoa dại xen lẫn với suối nước pha lê dường như mới bước ra từ chuyện thần tiên, những hoàng hôn như dát vàng lên các đỉnh núi xa và phủ đồng thau lên mọi vật khác trong tầm mắt.

Dĩ nhiên, không thể nhắc đến Patagonia mà không nhắc đến những sông băng hùng vĩ: cao hàng chục mét, rộng hàng trăm, và dài nhiều cây số, chuyển hàng triệu tấn băng một cách chậm rãi nhưng bất tận và không thể nào ngăn cản nổi từ trên các đỉnh núi cao xuống. Để bạn dễ hình dung: sông băng Perito Moreno gần thị trấn El Calafate, chưa phải là sông băng lớn nhất Patagonia, nhưng đã có diện tích lớn hơn thành phố Buenos Aires, nơi sinh sống của khoảng 3 triệu người. Và khi đứng ở miệng sông băng, nếu may mắn bạn có thể nghe thấy một tiếng nổ khô khan như tiếng sấm lúc trời quang: dấu hiệu của một vụ lở băng.

Ở thượng nguồn, tuyết liên tục tích tụ lại, lớp trước hóa thành băng dưới áp suất của lớp sau, bồi đắp cho con sông băng. Do đó, ở “cửa sông”, những tảng băng cũng thỉnh thoảng rời nơi sinh ra chúng mà đi, hóa thành những tảng băng trôi, theo một cách vô cùng kịch tính. Không ai không khỏi hứng khởi khi nhìn những khối băng nặng hàng tấn rơi cả chục mét xuống nước, tạo thành một tiếng rền vang long trời, kèm những con sóng dềnh lên cao nhiều mét, lan tỏa trên mặt hồ tĩnh lặng một cách thong thả nhưng đầy quyền lực. Nhưng xen với đó là một cảm giác yên bình khó tả. Tôi tự giải thích rằng, sự yên bình đấy đến từ một tri thức tồn tại đâu đó trong thâm tâm chung của loài người.

Những dòng sông băng đó đã tồn tại hàng triệu năm trước khi chúng ta có mặt trên quả đất này. Chúng ta, với những nhà máy và phương tiện của mình, đang làm khí hậu nóng lên, và tạm thời hủy hoại những sông băng. Nhưng một ngày nào đó những anh chàng gaucho, những du khách từ nửa kia địa cu, và cả loài người nói chung sẽ không còn tồn tại. Nhưng những sông băng sẽ thong thả quay lại, sẽ lại chậm rãi vận chuyển hàng triệu tấn băng từ núi cao xuống thảo nguyên mênh mông.

Giữa một thế giới đang quay cuồng thay đổi, Patagonia là một trong những hình ảnh thoáng qua cuối cùng của Trái Đất trước khi chúng ta xuất hiện, và sau khi chúng ta sẽ rời đi.

Phillip Nguyễn


Bình luận