Chuyện cũ, nghề xưa

30/05/2019 09:27

Nghệ nhân nặn phỗng đất ở huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh



Giữa những ồn ào, hối hả của cuộc sống hiện đại, ông Phùng Đình Giáp, 67 tuổi ở thôn Đông Khê, xã Song Hồ, Thuận Thành (Bắc Ninh) cùng vợ là bà Nguyễn Thị Điểu, vẫn say sưa theo nghề nặn phỗng đất.

Vốn được làm quen với phỗng đất từ nhỏ, ông Giáp đã được ông nội dạy cho cách nặn phỗng, lớn dần ông mới tham gia làm các công đoạn khác phức tạp hơn. Nghề cũ tưởng mai một dần khi bọn trẻ ngày nay chỉ thích đồ chơi công nghệ hiện đại. Nhưng hai năm trở lại đây, nhiều người tìm đến ông để đặt hình các con giáp và phỗng đất cho con chơi. Với ông Giáp, đó là tín hiệu đáng mừng vì đồ chơi truyền thống đã không bị lãng quên.

Trong 5 hình tượng phỗng thì chỉ con chim mới có thể dùng tay vuốt nặn, bốn nhân vật phỗng còn lại đều có khuôn. Nhưng dù có khuôn thì cái giỏi của nghệ nhân là làm sao dùng tay vuốt để các góc mép không sắc cạnh và giữ được thần thái của những nhân vật truyền thống.

Quá trình chuẩn bị nguyên liệu cho đến khi thành phẩm của nghề này đòi hỏi nhiều công đoạn tỉ mỉ. Để làm được phỗng đất, người thợ phải trải qua đủ 7 công đoạn, trong đó việc ngâm giấy và bột đất thó (đất sét) là kỳ công nhất. Thường phải ngâm nước 7 ngày giấy nhão ra mới dùng được.

Đất dùng để nặn phỗng là đất sét đào ở độ sâu 2,5m để có độ mịn và sạch. Đất sau khi phơi khô đem đập, giã nhỏ và sàng. Những hạt đất khi sờ vào có độ mịn mát tay, nhìn mắt thường có màu xám là đạt chất lượng để đem đi nhào nặn. Bột đất được người thợ nhào trộn nhuyễn với bột giấy để tạo thành chất liệu nặn phỗng. 

Các nhân vật phỗng sau khi tạo hình sẽ được đem phơi qua dưới nắng cho se lớp mặt rồi phủ một lớp bột điệp trắng lên trước khi vẽ màu. Đáng nói là dù không nung qua lửa nhưng các sản phẩm phỗng có độ bền tốt vì được phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Màu để vẽ phỗng cũng không nhiều, chỉ là những màu cơ bản: trắng, vàng, xanh, đỏ, đen… nhưng qua bàn tay khéo léo của ông Giáp, những nhân vật phỗng trong trở nên sinh động và có hồn hơn bao giờ hết.

Nghề nặn phỗng không đòi hỏi chi tiết cầu kỳ, phức tạp mà điều quan trọng là tạo được dáng vẻ thanh thoát, dân dã, mang đậm nét văn hóa truyền thống. Một bộ phỗng đất hiện có giá khoảng 300 ngàn đồng, phỗng nhỏ khoảng vài chục ngàn đồng tùy kiểu dáng. Tuy không mang lại thu nhập cao nhưng với ông Giáp, ngày nào còn được nhào đất, nặn phỗng là ông còn được sống với niềm đam mê cũng như duy trì nghề truyền thống của gia đình.

Với những ai trân trọng giá trị truyền thống, nhìn thấy phỗng đất sẽ như thấy tuổi thơ ùa về. Qua đó thêm yêu mến, trân trọng sự lao động sáng tạo không ngừng nghỉ của gia đình nghệ nhân này..

Bài: Tú Anh

Ảnh: Phạm Ngọc Thành




Bình luận