Mái tóc sơn nữ

16/08/2017 14:18

Con gái nơi đâu cũng biết trang điểm, giữ gìn và nâng niu những nét đẹp trên cơ thể như gương mặt, làn da, mái tóc... Là chi tiết thể hiện rõ nét nữ tính, mái tóc được người đẹp miền sơn cước chăm chút nhiều nhất. Tùy theo thẩm mỹ của từng tộc người, lứa tuổi mà họ có cách để tóc dài ngắn hay búi tóc, tạo hình khác nhau. Và hầu như các tộc người đều ưu ái làm đẹp cho dung mạo của mình bằng những món trang sức đặc biệt trên mái tóc.





Từ lâu, các cô gái ở vùng núi rừng Trường Sơn – Tây Nguyên đã biết khai thác kho mỹ phẩm có sẵn trong thiên nhiên, rừng núi để làm đẹp. Con gái Cơtu muốn có hương thơm thì nhờ đến những đóa hoa pêlê marowgót cánh màu trắng có xen hồng, gắn vào lưng váy. Trái của loài hoa này có tên là pêlê đêlôm to như trái chuối, màu đen, khi chín tự rụng, và những cô gái nhặt mang về nấu và gội cho thơm tóc, đen tóc, dài tóc. Còn khi pêlê đêlôm chưa đến mùa chín thì thay bằng lá mrcha nấu lên để gội tóc vừa sạch vừa mượt.



Một đặc điểm nổi bật nhất trên mái tóc của các cô sơn nữ là việc trang điểm, làm đẹp bằng các loại dây buộc tóc. Dây buộc tóc làm bằng nhiều chất liệu khác nhau như hạt cườm, dây mây, nan tre, nhựa nhưng phổ biến nhất là bằng vải thổ cẩm. Người Cơtu có loại dây buộc tóc (cơ ting trving) dài kỷ lục. Đây là một sợi dây dệt bằng các sợi vải, rộng khoảng 5cm, dài 1 - 2m. Dây được dệt khá công phu bền chặt, màu trắng sữa hoặc xám, có nhiều họa tiết hoa văn hình học cách điệu, hoa văn mã não màu đen nhạt, hai đầu dây thường có các sợi để tua dài nhiều màu khoảng 30cm.
Các cô gái thắt dây trên mái tóc, đuôi dây thả ra sau lưng, làm cho mái tóc khỏi bị rối khi người phụ nữ tham gia nhảy múa trong lễ hội. Cùng với dây thắt ngực, dây buộc tóc làm tôn vẻ duyên dáng, quyến rũ cho các thiếu nữ Cơtu khi các chàng trai nhịp nhàng trong vũ điệu dâng trời (Tân tung Da dắ).



Các thiếu nữ Tây Nguyên giữ được vẻ đẹp hoang sơ, hồn nhiên với làn da nâu, đôi mắt sáng, và mái tóc ửng vàng như hòa điệu với sắc màu đất đỏ bazan và màu nắng mật ong cháy bỏng của cao nguyên đại ngàn. Sau khi tắm gội ở các dòng suối mát, các cô gái chải tóc bằng chiếc lược sừng trâu hay lược làm bằng tre để tóc không bị rối.
Người M’nông có câu nói vần đầy chất thơ dạy bảo các cô gái về sự chung thuỷ, chăm lo xây dựng hạnh phúc gia đình:

Xâu hạt cườm đã hợp với cổ rồi

Đôi bông đã hợp với tai rồi

Vợ phải lo dệt khố cho chồng

Dù chỉ dệt khố trắng cũng được

Dù chỉ bới cỏ tranh lên đầu

Dù chỉ bới tóc bằng lược sừng trâu…

Vào dịp lễ hội, bên cạnh các loại trang sức như chuỗi hạt, vòng bạc, vòng đồng đeo cổ, khuyên tai, các cô gái thường không quên đeo dây buộc tóc để trang điểm. Thiếu nữ Mnông, Xơ Đăng ở cao nguyên phổ biến với dây buộc tóc bằng hạt cườm. Xưa kia họ thu nhặt những hạt cây cỏ xâu lại làm chuỗi cườm để đeo cổ chân, cổ tay và làm dây buộc tóc. Sau này, khi có sự giao lưu rộng rãi với thế giới bên ngoài, đồng bào sử dụng hạt cườm nhựa để làm đồ trang sức. Dây buộc tóc của người Xơ Đăng được làm từ hạt cườm nhỏ, có màu sắc đẹp nhờ sự khéo tay tạo hình hoa văn và là loại dây buộc có giá trị về thẩm mỹ và hiện vật so với các tộc người trong vùng. Dân tộc Mnông có dây buộc tóc bằng hạt cườm ngũ sắc, gọi là cườm hoa (Nhong Kach) nổi lên hai màu vàng và đỏ để phân biệt với màu đen, trắng của nam giới. Dân tộc Ê đê, Gia Rai, Bahnar và một số tộc người khác cả nam và nữ đều sử dụng dây buộc tóc thổ cẩm.



Người phụ nữ ở đâu cũng tìm ra cách làm đẹp cho riêng mình. Người đẹp miền sơn cước đã biết tự làm cho mình đẹp lên qua vóc dáng khỏe mạnh, chăm chỉ, biết dệt, biết mọi việc trên nương, biết nhảy múa, hát ca trong các lễ hội và cũng biết làm đẹp cho mình với môi son má hồng, tóc mướt và hương thơm từ kho mỹ phẩm của thiên nhiên hoang dã.

Bài và ảnh: Trần Tấn Vịnh

Bình luận